|
Hayatını çok çalışıp az uyumak üzerine kuran günümüz insanında sık
görülen ''uyku açlığı'', pek çok ciddi sağlık sorununu da beraberinde
getiriyor
Günümüz insanının en büyük sorunlarından biri yetersiz uyumak.
Harvardlı
uzmanların ''uyku açlığı'' olarak nitelendirdiği yetersiz uyku, başta
kalp hastalıklarından diyabete hatta kilo almaya kadar giden ciddi
sorunlara yol açıyor.
Harvard Tıp Fakültesi Brigham and
Women’s Hospital Uyku Sağlığı Merkezi Direktörü Dr. Lawrence Epstein,
Otolarengoloji Bölüm Şefi Dr. Jo Shapiro, Otoloj - Larengoloji uzmanı
Dr. Neil Battacharya, Acıbadem Sağlık Grubu’nun düzenlediği konferans
için geldikleri Türkiye’de, iyi bir uykunun sırrı, uykuyu olumsuz
etkileyen faktörleri ve uyku sağlığı ile ilgili merak edilenler
hakkında sorularımızı yanıtladı.
En sık görülen uyku problemi nedir?
En
büyük problem uyku açlığı yani yetersiz uyku uyumak. Günümüz insanı
uykuya dalamamaktan yakınıyor. Gece uyuyamadıkları için de gün içinde
uyanık kalamadığını söylüyor.
İdeal uyku süresi nedir?
Uyku ihtiyacı
kişiden kişiye değişir. Kimi insanlar az, kimileri çok uyur. Ama
ortalama olarak 7.5 - 8 saat uykuyu yeterli olarak görürüz. Bu süreden
daha az uyumak, uyku açlığına neden olur. Uyku açlığı da birtakım
problemleri beraberinde getirir. Yine sekiz saatin üzerinde uyuyanlarda
bunun normal olmadığını buna eşlik eden yanı sıra başka hastalıkların
var olduğunu düşünüyoruz.
Fazla uykuyla bağlantılı hastalıklar hangileridir?
Sekiz
saatin üzerinde uyuyan kişiler, kronik ağrı rahatsızlığından, kronik
solunum problemlerinden veya kalp hastalıklarından mustarip
olabilirler. Bu nedenlerle uykuları uzuyor olabilir. Bu kişilerde
uykunun uzamasının nedeni, uykunun bölünmesidir.
İyi uyku uyuyamadığı için yatakta fazla kalıyorlar. Böylelikle kalitesiz uykuyla sekiz saattin üzerine çıkıyorlar.
Yani fazla uyku bu hastalıkların habercisi olabilir mi?
Evet
olabilir. Hastalar doktorlarına ben fazla uyudum diye gelmezler ama
uzun bir süre içinde uyuma miktarları giderek artarsa bunda bir
değişiklik var diye gelip başvuruyorlar. Normalde 7 - 7.5 saat uyuyan
kişi bir süredir 9 - 9.5 saat uyuyorsa bir anormallik var demektir.
Böyle bir durumda uyku doktoruna başvurması gerekir.
Kaliteli - iyi uyku nasıl olmalıdır?
Hasta
şu soruları kendisine sormalıdır; ''Düzenli ve devamlı bir uykum var
mı?'', ''Yataktan kalktığımda dinlenmiş olarak kalkabiliyor muyum?''.
Bu ikisinin cevabı olumlu ise o zaman iyi bir uyku uyumuş demektir. Ama
bu sorulara hayır yanıtını veriyorsa o zaman doktora başvurmasında
fayda var. Uykunun süresi de yıllarla değişir. Yaşlandıkça geceleri iki
üç kez uykudan uyanmak normaldir. Ama genç biri için anormaldir. Önemli
olan hastanın uyandığında ''dinlenemedim'' demesidir.
Az uykuyla yetinmenin bir yolu var mı?
İhtiyacınız
olandan daha az uykuya kendinizi alıştıramazsınız. Kendisini iki saat
uykuya eğittiğini söyleyenler var. Ama böyle bir şey olmaz. Eğer böyle
bir şey yaparsanız hem öğrenme kabiliyetiniz azalır, hem de işteki
performansınız düşebilir. Bunun da sağlıkla ilgili birtakım uzantıları
olabilir. Devamında kalp hastalıkları şeker hastalığı veya kilo alma -
obezite durumları ortaya çıkabilir.
Peki az uyuyan kişiler bunu nasıl başarıyor?
Az
uyumaya çalışan kişilerin şöyle bir taktiği var; mesela geceleri üç
saat uyuyor ama gün içinde ufak ufak uykular uyuyor. Birden fazla
(şekerleme) yapıyor. Hatta çok yakın bir zaman önce yapılan bir
çalışmada bu gruplardan bir tanesinin uykusunu kısıtlıyor, altı gün
altı saatten daha az uyutuyorlar. Diğer grubu da hiç uyutmuyorlar, 48
saat boyunca uykudan mahrum bırakıyorlar.
İki haftanın sonunda
bakıyorlar ki altı saatten az uyuyanlarda gündüz performansı düşüyor.
Yani 48 saat uyumamakla aynı yere geliyor. Azar azar uykudan feragat
etmek sonuçta uykusuz kalmakla aynı şey.
Az uyuyanlarda kalp riski fazla
Eski insanlara göre daha az mı uyuyoruz? Ayrıca uyku kalitesiyle yaşam
süresi arasında bir ilişki var mı? Örneğin çok çalışıp az uyuyanların
daha az yaşadığı doğru mu?
100
- 150 yıldır Amerika’da insanların uyku ihtiyacı 1 - 1.5 saat azaldı.
Bunun da sağlık üzerine olumsuz etkileri var. Uykudan mahrum kalmak,
birçok risk faktörünü artırıyor. Kalp damar hastalıkları, diyabet ve
kilo alma bu riskler arasında sayılabilir. Amerikalılar daha az
uyuyorlar belki ama aynı zamanda daha fazla da yiyorlar eskiye göre.
Acaba uyku açlığını yemek yiyerek mi bastırmaya çalışıyorlar? Ya da
mide açlığıyla uyku açlığını mı karıştırıyorlar? Dolayısıyla uyku
azlığının obeziteyle bir ilişkisi olduğunu söyleyebilir miyiz?
Daha
az uyumayla daha çok yeme arasında bir bağlantı olabilir. Biliyoruz ki
uykusuzluk bazı hormonların salınımını artırıyor. Bu hormonların
salınımı da yemek yeme ihtiyacını artırıyor. Böyle bir ilişki var. Ama
herkes için söylüyorum, daha az yemek yiyip yeterli uyumak gerek.
Görüntüleme sayısı: 242
|